HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP NÂNG CAO Ở PHẦN VẬT LÝ 8
I. LÝ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ VÀ MÔ TẢ MÔ TẢ NỘI DUNG:
Lý do chọn chuyên đề:
Qua thực tế giảng dạy bộ môn vật lí khối 8 về áp suất, áp suất chất lỏng, bình thông nhau, máy dùng chất lỏng, định luật pascal, áp suất của khí quyển, lực đẩy Ác-si-mét, sự nổi của vật ở trường THCS Đông Bình về mức độ nội dung ở phần vật lí lớp 8 nâng cao còn gặp nhiều khó khăn như sau:
Chưa biết cách diễn đạt được kiến vật lí về các lĩnh vực nêu trên.
Chưa biết cách suy luận một cách chặt chẽ về các kiến thức có liên quan.
Chưa biết cách kết hợp nhiều kiến thức khác nhau để giải một bài tập nâng.
Từ những lý do trên tôi chọn chuyên đề:
“HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP NÂNG CAO Ở PHẦN VẬT LÝ 8 ”, nhằm giúp học sinh nắm được kiến thức và các bài tập nâng cao để giải bài tập vật lí.
Mô tả nội dung:
Trong chương I: Cơ học, học sinh sẽ được tìm hiểu từ bài 1 đến 18. Trong chuyên đề này, học sinh tìm hiểu gồm những bài từ bài 7 đến bài 12, trọng tâm đi vào các bài tập về áp suất chất lỏng và bình thông nhau, lực đẩy Ác-si-mét và sự nổi. Lý do vì trong chương trình THCS chuyên đề về áp suất chất lỏng là một phần rất quan trọng của chương trình; phần kiến thức về bình thông nhau là một chuyên đề hay và khó; đó là một chuyên đề trong chương trình giảng dạy nâng cao hay bồi dưỡng học sinh giỏi THCS. Những bài tập về bình thông nhau luôn là công cụ tốt để rèn luyện trí thông minh, tư duy, sáng tạo và khả năng liên hệ thực tế.
Theo chương trình mới, phần áp suất chất lỏng, áp suất khí quyển được giảm nhẹ một cách đáng kể với chương trình cũ. Cụ thể là chường trình mới bỏ được định luật Pascal, không xét áp suất chất khí đựng trong bình, không mở rộng áp dụng lực đẩy Ác-si-mét cho chất khí. Chỉ có hai kết luận về chất lỏng được áp dụng mở rộng cho không khí trong khí quyển, đó là trong chất khí, áp suất cũng tác dụng theo mọi phương với áp suất khí quyển phụ thuộc vào độ cao của cột không khí.
II. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ
Những kiến thức cơ bản
Áp suất
Tập hợp các bài tìm hiểu về áp suất gây ra bởi chất rắn, chất lỏng và chất khí của chương trình vật lí 8 được bắt đầu bằng bài hình thành khái niệm áp suất. Các thí nghiệm dùng để hình thành khái niệm áp suất trong bài đều được dựa trên đặc điểm truyền áp lực của chất rắn.Do chương trình không yêu cầu đưa ra cơ chế cũng như đặc điểm của sự truyền áp lực và áp suất của các chất khác nhau, nên ở bài này và những bài sau chỉ dựa vào một số thí nghiệm và quan sát hằng ngày để nhận biết sự tồn tại của áp suất và ý nghĩa của chúng trong đời sống kỹ thuật.
Những vấn đề cơ bản của bài này là cho học sinh hiểu được:
Áp lực là lực ép có phương vuông góc với mặt bị ép.
Áp suất được tính bằng công thức:
p =

Trong đó, p là áp suất, F là áp lực tác dụng lên mặt bị ép có diện tích là S.
Đơn vị của áp suất là Pascal (Pa): 1Pa = 1N/m2
Áp suất của chất lỏng – bình thông nhau.
* Áp suất của chất lỏng có những đặc điểm sau đây:
Tại một điểm trong lòng chất lỏng, áp suất tác dụng theo mọi phương và có giá trị như nhau.
Áp suất tại một điểm trong lòng chất lỏng cách mặt thoáng của chất lỏng một độ cao h được tính theo công thức:
p = d.h
Trong đó: h là độ sâu được tính từ điểm tính áp suất đến mặt thoáng chất lỏng.
d là trọng lượng riêng của chất lỏng.
* Bình thông nhau:
Chú ý: Hiện tương mặt thoáng của chất lỏng trong các bình thông nhau nằm trên cùng một mặt phẳng ngang được suy ra từ đặc điểm của áp suất trong lòng chất lỏng. Điều cơ bản ở đâu là bình thông nhau phải có đường kính trong đủ lớn để không xảy ra hiện tượng mao dẫn. Do hiện tượng mao dẫn nên một ống thủy tinh có đường kính nhỏ hơn 1mm, nhúng vào một chậu nước tạo thành một bình có hai nhánh thông nhau thì mực nước trong ống thủy tinh sẽ dâng cao hơn mực nước trong chậu. Vì học sinh lớp 8 không học hiện tượng mao dẫn nên giáo viên nên tránh hiện tượng này khi làm thí nghiệm, không dùng